Rijden in "de bergen" via snelwegen

We kennen bergen en heuvels, soms zijn we die zelf tegengekomen tijdens onze vakanties en soms kennen we ze alleen van ansichtkaarten en Discovery Channel. Hoe is dat nu met een caravan achter de auto? Moeten we met de caravan het zekere voor het onzekere nemen en altijd maar weer die makkelijkste en vlakste Autoroute naar Frankrijk of Spanje nemen. Of de Autobahn in Duitsland en via Zwitserland of Oostenrijk naar Italië via de laagst gelegen passen of tunnels? Of is het erger? Zijn die hellingen die soms voorkomen op de Europese snelwegen al een onoverkomelijk bezwaar?

• Klik hier voor een interessante 'reliëf-vergelijking' tussen enkele hellingen in de Belgische Ardennen (Luik, Verviers) en eentje die tot de verbeelding spreekt in Frankrijk op de A75 (La Méridienne) voorbij Milau tussen afslag 49 en 52.

Andere interne links naar bergrij-gerelateerde aspecten....

• Met de caravan in de bergen, inleiding en werking oplooprem
• Wegrijden op steile hellingen
• Kijk ook even in het menu onder 'Rijden'
• BergTrainingsWeekend etc.

Ook ons forum is een behulpzame vraagbaak! Type maar eens Gotthard in de zoekfunctie. Forum >>>

De snelwegen in Europa

Wat gebeurt er met je auto als je ineens een blokkendoos van misschien wel 1500 kg met je meesleept? De snelheid gaat er uit als je een beetje bergop moet. Wat is nu het probleem tussen de oren? Je verwacht met een normale snelheid te kunnen blijven rijden, omdat 60 of 70 km/u vanwege die brede, overzichtelijke en slechts van vloeiende bochten voorziene Autoroute ineens erg langzaam lijkt. Op binnenwegen speelt dit aspect veel minder omdat daar de bochten en de (on)overzichtelijkheid snelheidsbepalend zijn. 40 km/u is dan misschien al hard. Kortom, we zouden er beter aan doen de haalbare snelheden met caravan op snelweghellingen te vergelijken met die van de vrachtwagens, en dan valt met de meeste combinaties alleszins mee! Heel veel combinaties kunnen wel degelijk 'gewoon' met 75 of 85 km/u naar boven rijden, zonder dat de boel kapot gaat!

De fut is eruit

Het met voldoende snelheid bergop rijden is echter niet een kwestie van voldoende gasgeven alleen, integendeel. Het lijkt soms dat alle fut eruit gaat, zelfs terugschakelen helpt niet voldoende en voor je het weet rij je amper 40 in de tweede versnelling. De zware trucks vliegen je voorbij om maar te zwijgen over het snelheidsverschil met de personenwagens. Frustrerend en zelfs gevaarlijk. Hier zit 'het probleem' niet tussen maar in de oren. Lawaai. Motorkabaal wanneer de motor veel toeren maakt. Dat willen we niet, dat is slecht voor de motor (?) en dus proberen we met weinig toeren zo'n helling te bedwingen, dan gaat de gang eruit en die gewenste snelheid (75 - 85) lijkt helemaal niet meer haalbaar.

De vraag is dus eigenlijk, wat moeten we nu doen of nalaten op die hellingen. Wat kan kwaad voor de motor en wat niet. Hoe kunnen we met caravan toch voldoende snelheid houden of herwinnen? Daarvoor is toch wat technische achtergrondinformatie noodzakelijk, voor een beter begrip. Haak niet af, lees door…

We hebben een trekkrachtrapport gemaakt van de volgende voorbeeldcombinatie. Wanneer u op het logootje (met de Sterrenscore) klikt opent zich dit pdf-bestandje in een apart venster in uw browser.

Het treingewicht blijft met 2507 kg net binnen de limiet van 2560 kg.

• Een Trekkrachtrapport van uw eigen combinatie kunt u hier opvragen >>>

De toerenteller

Een moderne benzinemotor kan veel toeren maken. Kijk maar eens op dat instrument. Ergens bij 6500 staat pas een rode aanduiding. Dat is het aantal keren per minuut dat de krukas ronddraait (rpm, rotations per minute). Dat is dik 100 keer per seconde! Heftig! Je doet er goed aan dat toerental niet continue toe te passen. Een lager toerental houdt je motor langer heel, absoluut. Toch komt ergens in de buurt van die rode lijn (zeg 6000 rpm) pas het maximaal vermogen van een motor vrij. Nodig voor maximale snelheid.

De enorme luchtweerstand (met caravan) zorgt er voor dat je in de 5e versnelling die topsnelheid niet haalt en dus ook het toerental van 6000 niet. Pas als je terugschakelt naar de 4e of zelfs de 3e en je gaspedaal intrapt zul je merken dat je met caravan heel veel harder kan (niet moet…). Een 'ander' toerental is echter veel belangrijker, namelijk het toerental waarbij je maximale trekkracht hebt ook wel koppel genoemd. Dat toerental is in dit voorbeeld 4400 en pas rond dat ook hoge toerental is maximale versnelling (acceleratie) mogelijk. We stellen voor dat u met uw auto (zonder caravan) in elke versnelling eens een klein minuutje gaat rijden met dat toerental (maak even een berekening op deze site met uw auto en bij de technische gegevens staat het voor uw auto geldende koppeltoerental). Dik kans dat u zegt, is dat nu nodig, zoveel lawaai? Ga toch nog even verder. Ga in elke versnelling vanaf dat toerental eens plankgas geven. Merk op dat u in uw stoel wordt gedrukt en de auto er als een haas vandoor gaat, de toerenteller omhoog schiet en u al snel dóór moet schakelen wanneer de rode lijn wordt bereikt. De volgende hogere versnelling zorgt voor verlaging van het toerental maar is nog steeds hoog en weer versnelt de auto uitermate kwiek, enzovoorts, enzovoorts.

Doe nu eens de volgende 'test': op een rechte stille weg rijdt u 30 in de 3e versnelling. Toerenteller wijst aan in het voorbeeld 1470 rpm. Geef plankgas en trek door tot de redline. U zult merken dat in de buurt van het koppeltoerental (4400) de auto pas echt gaat versnellen. U herhaalt de vraag waarom dat allemaal nodig is, en het antwoord is eenvoudig. Niet met uw auto, maar soms wel met aangehaakte caravan. Onder de huidige omstandigheden (verkeersdrukte, inhaalverboden) benut u de prestatiemogelijkheden van uw auto zelden. U rijdt met een constante snelheid achter uw voorligger aan (helaas staan we meer in de file), maar veel meer is er niet mogelijk of zinvol. Inhalen? Schiet tegenwoordig niets op. U bent vergeten hoe het was om op een tweebaansweg even snel in te halen! Want dan zou /moet u dat koppeltoerental opzoeken om even vlug… Juist! Bovendien waren auto's van 20 of 30 jaar terug heel anders qua karakteristiek. Meer cilinderinhoud zorgt voor meer trekkracht bij lagere toerentallen. Huidige motoren hebben een kleinere cilinderinhoud maar veel meer (top)vermogen. Moderne meerklepsmotoren hebben hetzelfde of een lager koppel maar bovendien bij een (veel) hoger toerental. Ze draaien wel veel gezonder rond bij die hogere toerentallen en daar zit 'm nu net de crux! Durf toeren te maken met die moderne motoren, daar zijn ze voor geschikt! Dat is gezond, dat vinden ze leuk! Nodig? Nee, meestal niet, maar soms wel met een caravan.

Toerenval

Doorschakelen en weer maximaal oppakken (maximale benutting van de acceleratiekracht) in de volgende versnelling bij het (ideale) koppeltoerental is niet altijd mogelijk. De overbrengingen in de versnellingsbak zijn daar debet aan.

In het voorbeeld zie je dat ondanks doortrekken in één tot het maximum (redline) de tweede versnelling oppakt bij 3600. Voldoende hoor vooral bij niet-caravangebruik. Want ook bij 3600 rpm heeft de auto vast wel voldoende trekkracht (acceleratievermogen) in de twee. De 3e versnelling pakt wel optimaal op, bij 4400 rpm.

Het verschil

In de hierboven omschreven scenario's zult u de mogelijkheden van uw auto waarschijnlijk als overdreven ervaren. Nergens voor nodig die woeste accelaratie en bovendien brandstofverslindend. Klopt helemaal, lage toeren betekent spaarzaam omgaan met dat dure goedje wat u in uw auto moet stoppen. Maar de omstandigheden met een aangehaakte caravan, en ook nog op een helling zijn heel anders. De luchtweerstand, het gewicht en de helling in kwestie zijn 'nogal' remmende factoren en juist dan dienen we de eigenschapen van de motor 'optimaal' toe te passen. Niet om woest te versnellen maar om voldoende snelheid te houden of te krijgen.

Zo gaat het meestal: je merkt dat de gang eruit gaat ondanks het steeds dieper intrappen van de rechtervoet. Je schakelt een keer terug. Wanneer je dan ziet dat de toerenteller niet op idealiter 4400 terecht komt mis je waarschijnlijk nog steeds kracht en de snelheid zakt verder en verder terug. Je schakelt weer een keer terug naar de 3e, maar inmiddels is de snelheid lager en ook dan is het toerental ver onder de 4400. Je schakelt terug naar de 2e en dan zal het wel lukken, ondanks dat nog steeds niet die vermaledijde toerenteller op 4400 staat of meer.. Langzaam hè? Wil je sneller? Dat kan! Je trekt plankgas door in die 2e versnelling tot (in het voorbeeld) 6500 rpm en in de 3e zie je dat het toerental rond de 4400 uitkomt. De snelheid is dan rond de 90! Nu probeer je die snelheid vast te houden.

Een 5% helling (de 'beruchte' puist even voorbij Luik het Ardens plateau op). De percentages geven aan hoe 'diep' het gaspedaal moet worden ingetrapt. Met 75 km/u is dat dus 'dieper' in de 3e versnelling dan in de 2e. Terugschakelen: je levert snelheid in en krijgt er kracht voor terug...

Is dat bijna plankgas zoals in het voorbeeld op 5%? Laat dan de snelheid ietsje terugvallen tot 75 km/u. De motor draait dan een kleine 3800 rpm. Je gebruikt 88% van het beschikbare vermogen. Dat tempo blijft hij dan goed volhouden. Is het even wat steiler of is de locatie op grotere hoogte? Dan terugschakelen en met een wat lager tempo omhoog. Je stemt snelheid en toerental en de mate van gasgeven op elkaar af (rond de 4400 rpm in twee en dat is in het voorbeeld rond de 65 km/u. In de 2e gebruik je op dat moment slechts 55% van het beschikbare vermogen! Dan heeft de motor het dus echt heel makkelijk. Ook bij 5000 toeren houdt de motor het lang vol, je rijdt dan 75 op de teller. Je belast de motor slechts met slechts 59%.

Gevangen achter een trage vrachtwagen op het kruipspoor

Versnellen vanuit een te laag toerental is niet mogelijk. 40 km/u in de 3e is in het voorbeeld nog geen 2000 rpm. Je merkt dat omdat volgas geven geen of te weinig effect sorteert. Schakel terug en trek door. Schakel pas op bij een 'brullende' motor - zie toerenteller in uw auto /toerenval in het voorbeeld - en dan lukt het bergoprijden met voldoende (constante) snelheid ineens wel. Rijden met een toerental rond de 4400 toeren betekent optimale inademing van zuurstof, aanzuiging van brandstof en dus verbranding van dat mengsel en dus… voldoende kracht om de steilste hellingen te trotseren, laat staan snelweghellinkjes.

De 'boogjes' zijn de versnellingen. Merk op dat bij deze combinatie er heel weinig marge (qua kracht) is op een 5% helling in de 3e. Wil je (met hogere snelheid) in die versnelling rijden zul je eerst ver moeten doortrekken vanuit een lage snelheid in de 2e om vervolgens in de 3e de snelheid vast te kunnen houden. Of een aanloopje nemen vanaf een hogere snelheid en niet te laat terugschakelen...

Samenvatting

Kortom, als het nodig is laat je bij relatief niet al te sterke combinaties de motor lekker* toeren maken - vooral om voldoende door te trekken - dat kan in het geheel geen kwaad. Het is inherent aan de moderne techniek. Blijf je dat een probleem vinden tussen en in de oren? Dan zul je een véél sterkere benzineauto moeten aanschaffen of een turbobenzine of -diesel. 
*Merk op dat benzinemotoren zonder turbo een 'ideaal' toerental hebben van veelal rond de 3500 à 4500 en motoren met turbo veelal rond de 2000 rpm.

• De hellingen bij Liège (Luik) en Verviers (Belgische Ardennen) vergeleken met die bij Milau (Frankrijk) - Een wereld van verschil of toch niet? >>>